About this ebook
Hırvat edebiyatının yirmi beş yaşında hayata veda eden trajik dehası Ivan Kozarac, modernizmin taşradaki en sarsıcı yankılarından birini bu başyapıtıyla yaratmıştır. Geleneksel köy anlatılarının pastoral romantizmini paramparça eden Duka Begoviç, içgüdülerinin ve o taşkın kanının sesinden başka hiçbir otorite tanımayan unutulmaz bir anti-kahramanın portresidir. Zindandan köyüne dönen Duka, taşra toplumunun sahte ahlakına, dinin ikiyüzlülüğüne ve emeğin tekdüze boyunduruğuna boyun eğmektense, kendi felaketini bir ziyafet gibi hazırlamayı seçer. O; toprağını, mirasını ve geleceğini Çingene kemanlarının o isyankâr çığlıklarında, meyhanelerin şarap kokulu karanlığında ve kadınların geçici ihtirasında hiç gözünü kırpmadan ateşe atan mutlak bir serseridir (bećar).
Eserin edebi ve sosyolojik önemi, bireyin kendi doğasıyla ve içine doğduğu toplumla girdiği bu tavizsiz savaşı, kusursuz bir natüralist ve empresyonist üslupla resmetmesinde yatar. Kozarac, Duka’nın şahsında yalnızca kendi kendini tüketen bir adamın trajedisini değil, modernitenin eşiğinde çözülmekte olan geleneksel Slavonya toplumunun o sancılı ve tekinsiz çöküşünü de derin bir felsefi düzlemde kayıt altına alır. Duka Begoviç, aydınlık bir geleceğe ve sahte bir huzura sığınmak yerine, varoluşsal bir başkaldırıyla kendi hiçliğine doğru koşmayı tercih eden insan doğasının, edebiyat tarihinde eşine az rastlanır, sarsıcı ve ölümsüz bir destanıdır.
Discover more
About the author
8 Şubat 1885’te Hırvatistan’ın Slavonya bölgesindeki Vinkovci kasabasında, geleneksel bir Šokac (Katolik Hırvat köylüsü) ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Eğitim hayatı maddi zorluklar ve uyumsuzluklarla geçen Kozarac, liseyi tamamlayamadan bırakmak zorunda kaldı ve çok genç yaşta çalışma hayatına atıldı. Bir süre mahkeme kâtibi olarak görev yapması, ona köylülerin toprak kavgalarını, tefecilerin eline düşüşlerini ve taşranın o acımasız, filtresiz gerçekliğini birinci elden gözlemleme fırsatı sundu. Resmi bir akademik eğitim almamış olmasına rağmen, sokağın, meyhanelerin ve tarlaların bu sert okulu, onun eşsiz edebi vizyonunun ve gözlem yeteneğinin temelini oluşturdu.
Edebi kariyerine kısa öyküler ve şiirlerle başlayan yazar, yirminci yüzyılın başlarındaki Hırvat Modernizmi (Moderna) akımının en özgün ve çarpıcı seslerinden biri haline geldi. Kendisi gibi yazar olan amcası Josip Kozarac'ın ahlakçı ve rasyonel gerçekçiliğinin aksine Ivan; eserlerinde insanın ilkel içgüdülerini, tutkularını, cinselliği ve kanın o yıkıcı çağrısını natüralist ve izlenimci bir üslupla işledi. Slavonya'nın o dizginsiz "bećar" (serseri/hovarda) kültürünü evrensel bir varoluşçu kriz boyutuna taşıdığı başyapıtı Duka Begoviç, yazarın dehasının zirvesidir. O, eserlerinde doğa ile insan ruhunu kusursuz bir ritimle harmanlayarak, modernite karşısında çözülmekte olan geleneksel bir toplumun trajik anatomisini çıkardı.
Kozarac'ın hayatını ve sanatını belirleyen en dramatik unsur ise genç yaşta yakalandığı amansız verem hastalığı oldu. 1907'de askere çağrıldıktan kısa bir süre sonra hastalığının ilerlemesi üzerine terhis edilen yazar, ölümün o soğuk nefesini her an ensesinde hissederek, adeta zamanla yarışırcasına müthiş bir ivmeyle yazdı. Hastalığın getirdiği o ateşli yaşama tutkusu ve aciliyet hissiyle ürettiği ölümsüz eserlerini ardında bırakarak, 16 Kasım 1910'da henüz yirmi beş yaşındayken Vinkovci'de hayata veda etti. Kısacık ömrüne bir edebiyat devrimi sığdıran Ivan Kozarac, geride bıraktığı o taşkın, isyankâr ve hüzünlü metinleriyle Hırvat edebiyatının göğünde hiç sönmeyen bir yıldız olarak kalmayı başardı.
