Sibernetik: Hayvanda ve Makinede Kontrol ve İletişim
About this ebook
Norbert Wiener, 1948 yılında Sibernetik’i yayımladığında, sadece yeni bir bilim dalının adını koymadı; aynı zamanda modern dünyayı inşa edecek olan ‘işletim sistemi’nin de kaynak kodlarını yazdı. Canlı organizmaların sinir sistemleri ile makinelerin elektronik devrelerini ‘kontrol’ ve ‘iletişim’ paydasında eşitleyen bu devrimci eser, biyolojiden mühendisliğe, sosyolojiden felsefeye uzanan disiplinlerarası devasa bir köprünün temel taşıdır. Wiener, evrensel entropiye (kaosa) karşı düzeni sağlayan yegâne gücün ‘enformasyon’ olduğunu ilan ederek, madde ve enerjiye odaklanmış eski bilimsel paradigmayı yıkmış; yerine geri besleme (feedback) döngüleri ve algoritmalarla çalışan, bugün içinde yaşadığımız dijital gerçekliğin teorik sınırlarını çizmiştir.
Bu kitap, yapay zekâdan otomasyona, sinir bilimden modern bilgisayar mimarisine kadar 21. Yüzyılı tanımlayan her teknolojinin rahmidir. Wiener, makinelerin sadece komutları uygulayan pasif araçlar olmaktan çıkıp, çevresiyle etkileşime giren, öğrenen ve adapte olan ‘amaçlı’ sistemlere dönüşeceğini, silikon çipler henüz icat edilmeden on yıllar önce görmüştür. “İnsanın İnsan Kullanımı” ile ahlaki ve toplumsal uyarısını yapmadan hemen önce kaleme aldığı bu teknik ve felsefi başyapıt, insan zihninin işleyişini matematiksel bir kesinlikle modelleyerek, ‘düşünen makineler’ çağının kapısını aralamıştır.
Fihrist olarak, bu birçok disiplinin temel taşı hükmündeki iki eseri, Ömer Alkan’ın bütüncül bir bakış ile sibernetiği bize tanıttığı detaylı bir giriş yazısı eşliğinde size sunmaktan mutluluk duyuyoruz.
Discover more
About the author
1894 yılında dünyaya gelen Norbert Wiener, Massachusetts’teki Tufts College ve Harvard Üniversitesi’nde eğitimini tamamladı; doktorasını henüz on dokuz yaşındayken Harvard’dan aldı. Öğrenim hayatına Cornell, Columbia, İngiltere’de Cambridge Üniversitesi ve ardından Göttingen ile Kopenhag’da devam etti. Harvard ve Maine Üniversitesi’nde dersler verdikten sonra 1919’da Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nün (MIT) kadrosuna katılarak Matematik Profesörü oldu. 1933 yılında Amerikan Matematik Derneği’nin Bocher Ödülü’ne bir meslektaşıyla birlikte layık görüldü ve 1936’da Oslo’da düzenlenen Uluslararası Matematikçiler Kongresi’ne katılan yedi Amerikalı delegeden biriydi. Dr. Wiener, MIT’deki görevine ara verdiği 1935-36 akademik yılında Pekin’deki Ulusal Tsing Hua Üniversitesi’nde Misafir Araştırmacı Profesör olarak bulundu. İkinci Dünya Savaşı esnasında radar ve donanma mermileri üzerine geliştirmeler yaptığı gibi, atış kontrol sorunlarını çözmeye yönelik özgün bir yöntem de tasarladı.
Savaşı takip eden yıllarda Wiener, Meksikalı fizyolog Arturo Rosenblueth ile biyoloji alanındaki problemler üzerine çalıştı ve birçok disiplini kesen, sonradan “sibernetik” olarak adlandırılacak fikirler bütününü formüle etti. Kaybedilmiş bir duyu yetisinin yerini alabilecek cihazlar geliştirmek amacıyla mühendisler ve tıp doktorlarıyla işbirliği yaptı. Doğrusal olmayan bazı matematiksel problemleri analiz etti ve Armand Siegel ile birlikte kuantum teorisini olasılıksal bir süreç olarak yeniden tanımladı. Aynı zamanda, bilim ve teknolojinin toplumsal yansımaları üzerine etkili bir yorumcu kimliği kazandı. Wiener, 1964 yılında ABD Ulusal Bilim Madalyası ile onurlandırıldı.
Yayımlanmış eserleri arasında The Fourier Integral and Certain of Its Applications (1933), Cybernetics (1948), Extrapolation and Interpolation and Smoothing of Stationary Time Series with Engineering Applications (1949), otobiyografisinin ilk cildi olan Ex-Prodigy: My Childhood and Youth (1953), Tempter (1959) ve God and Golem (1964) yer almaktadır. Wiener’ın makaleleri ise P. Masani tarafından derlenerek Norbert Wiener: Collected Works (1985) başlığıyla dört cilt halinde yeniden yayımlanmıştır.
